Секое утро го вклучувате компјутерот, присуствувате на онлајн состанок со колеги од Германија, Америка или Велика Британија и работите за компанија чие седиште се наоѓа илјадници километри од вашиот дом. Платата или хонорарот пристигнува во евра или долари, работните задачи ги добивате преку интернет, а вашиот работен ден го поминувате во Скопје, Битола, Охрид, Тетово или кој било друг град во Македонија. На прв поглед, тоа изгледа како идеална комбинација: странски приходи и живот во сопствената држава, без секојдневно патување во канцеларија. Но, зад ваквиот начин на работа се кријат прашања што многу граѓани започнуваат да ги поставуваат дури кога ќе добијат известување од банка, ќе побараат станбен кредит или ќе проверат колку пензиски стаж навистина имаат.
Дали треба да плаќате данок во Македонија ако странската компанија веќе ви задржува определен износ? Дали е доволно сами да пријавите 10 проценти данок на личен доход? Кој ги уплаќа придонесите за пензиско и здравствено осигурување? Дали мора да отворите сопствена фирма? И што се случува ако со години примате редовни исплати од странство, но никогаш не сте биле пријавени како вработено или самовработено лице во домашниот систем на задолжително социјално осигурување?
Овие прашања стануваат сè поважни со ширењето на работата на далечина, дигиталните услуги и меѓународните хонорарни ангажмани. Македонски програмери, дизајнери, преведувачи, маркетинг-специјалисти, консултанти и други професионалци можат да работат за клиенти од различни држави без физички да ја напуштат Македонија. Но, фактот што парите доаѓаат од странство не значи дека приходот автоматски е ослободен од домашни даночни обврски. Истовремено, плаќањето данок не значи дека лицето автоматски стекнува право на пензија, боледување или здравствено осигурување.
Токму затоа најважната разлика е меѓу три работи: даночната обврска, правниот основ на ангажманот и социјалното осигурување. Тие се поврзани, но не се идентични.
ПАРИТЕ ДОАЃААТ ОД ГЕРМАНИЈА, НО ВИЕ РАБОТИТЕ ОД МАКЕДОНИЈА – Каде се плаќа данокот?
Една од најчестите заблуди е дека приходот се оданочува исклучиво во државата каде што се наоѓа компанијата што го исплаќа. Според ова размислување, ако работодавачот е германски, тогаш данокот би требало да биде германски, без оглед каде живее и работи лицето.
Но, правилата за оданочување се посложени.
Законот за данокот на личен доход предвидува дека физичкото лице што е даночен резидент на Македонија е обврзник за доходот што го остварува во земјата и во странство. Тоа значи дека даночната обврска не се определува само според државата од која е извршен банкарскиот трансфер.
Управата за јавни приходи во официјален информативен материјал од април 2026 година изречно ја објаснува ситуацијата кога лице работи од Македонија за германска компанија на далечина. Според наведениот пример, данокот на платата се плаќа во Македонија затоа што работата физички се извршува тука.
Ова е особено важно за вработените што поголемиот дел од работното време го поминуваат дома во Македонија, а договорот го имаат склучено со компанија регистрирана во друга држава.
Сепак, треба да се направи разлика меѓу приход од редовен работен однос, повремени услуги и самостојна дејност. Даночниот третман, основицата за пресметување и евентуалните права според меѓународните договори може да зависат од точната природа на ангажманот.
Не е доволно само да се каже дека лицето работи за странска компанија. Треба да се утврди дали навистина е вработено, дали е независен изведувач на услуги или води сопствен деловен субјект што фактурира услуги на странски клиент.
КОЈ СЕ СМЕТА ЗА ДАНОЧЕН РЕЗИДЕНТ – Дали правилото од 183 дена важи за сите?
Прашањето за даночната резидентност е основа за правилно утврдување на обврските.
Според Законот за данокот на личен доход, резидент за даночни цели е физичко лице кое има постојано живеалиште во Македонија или престојувалиште според законски утврдениот временски услов.
За престојувалиштето, правилото се поврзува со престој од 183 дена или повеќе во кој било дванаесетмесечен период, непрекинато или со прекини.
Но, постои важна разлика: 183 дена не се единствениот критериум за даночна резидентност. Лице што има постојано живеалиште во Македонија не треба автоматски да претпоставува дека станува нерезидент само затоа што извесен период престојувало во странство.
Положбата може дополнително да се усложни кога две држави го сметаат истото лице за свој даночен резидент. Тогаш може да бидат релевантни договорите за одбегнување на двојното оданочување, вклучително и критериумите за центарот на животните интереси.
На пример, лице што живее со семејството во Македонија, има дом и работи од својата домашна канцеларија, не треба автоматски да смета дека станало даночен резидент на Германија само затоа што прима плата од германска компанија.
И обратно, македонски државјанин што со години живее и работи во странство може да има поинаков даночен статус, зависно од неговите животни околности и применливите договори.
Затоа државјанството, адресата на компанијата, адресата на банкарската сметка и даночната резидентност не се секогаш исто прашање.
ПЛАТА, ХОНОРАР И ФРИЛЕНС-АНГАЖМАН – Зошто разликата е толку важна?
Да замислиме тројца граѓани што работат за странски компании.
Првиот има формален договор за вработување и секој месец добива плата од германска компанија. Вториот повремено изработува дизајни за странски клиенти и добива надомест по завршена задача. Третиот има сопствен регистриран деловен субјект преку кој редовно обезбедува ИТ-услуги за повеќе меѓународни компании.
На прв поглед, сите тројца заработуваат преку интернет и примаат девизни средства. Но, нивниот правен и даночен статус може значително да се разликува.
Кај првиот треба да се провери дали постои законски признат работен однос, каде е пријавен и како се уредени данокот и задолжителните придонеси.
Кај вториот може да се применуваат правилата за доход од повремено или привремено вршење услуги, во зависност од содржината на договорот и фактичката природа на работата.
Кај третиот се појавуваат обврски што се однесуваат на самостојното вршење дејност, соодветното деловно регистрирање, деловната евиденција и придонесите според правниот облик.
Затоа не е правилно сите приходи од странство механички да се пријавуваат под иста даночна категорија само затоа што исплатувачот е надвор од Македонија.
Особено треба да се внимава кога лицето формално има договор за услуги, но фактички работи со полно работно време, под секојдневни инструкции, со строго утврдено работно време и во организација на еден работодавач. Во таквите случаи може да се појави прашање за вистинската правна природа на ангажманот.
Називот на договорот не треба да биде единствениот основ за проценка на правата и обврските.
ПРИМАТЕ 100.000 ДЕНАРИ МЕСЕЧНО – Дали едноставно треба да платите 10.000 данок?
Општата стапка на данокот на личен доход во Македонија во 2026 година изнесува 10 проценти за видовите доход на кои се применува таа стапка.
Но, тоа не значи дека за секој прилив од странство данокот автоматски се пресметува како 10 проценти од вкупниот износ што пристигнал во банката.
Даночната основа зависи од видот на доходот. Различни правила можат да важат за плата, повремени услуги, авторски надоместоци и доход од самостојна дејност.
Да земеме поедноставен хипотетички пример. Физичко лице добива 100.000 денари како надомест за повремено извршени услуги од странски клиент. Ако целиот износ претставува даночна основа на која се применува стапката од 10 проценти, пресметаниот данок би изнесувал 10.000 денари.
Но, ова е само математички пример, а не универзална пресметка за секој работник или фриленсер.
Ако се работи за плата од формален работен однос, треба да се провери соодветната основица, третманот на придонесите и применливите даночни правила. Ако приходот е од самостојна дејност, даночниот третман е различен и може да зависи од дозволените расходи, начинот на водење евиденција и други услови.
За граѓаните најважно е пред поднесување пријава да ја утврдат точната категорија на доходот, наместо однапред да претпоставуваат дека секој банкарски прилив треба да се оданочи по идентична формула.
ДО 10-ТИ ВО МЕСЕЦОТ СЕ ПРИЈАВУВА, ДО 15-ТИ СЕ ПЛАЌА – Како функционира електронската постапка?
За доход од странство што подлежи на месечно аконтативно пријавување, Управата за јавни приходи предвидува поднесување електронска пресметка преку системот е-Даночни услуги, познат и како е-ПДД.
Според општото правило, пресметката се поднесува најдоцна до 10-ти во месецот за доходот остварен во претходниот месец. Данокот утврден во одобрената пресметка се плаќа најдоцна до 15-ти во месецот, согласно законските услови.
На пример, лице што во септември добило хонорар од странство, а за тој доход важи месечната постапка, треба да ја исполни обврската за пријавување во октомври во соодветниот законски рок.
При поднесувањето се внесуваат податоци за видот и подвидот на доходот, државата на исплатувачот, датумот на приливот, валутата и остварениот износ.
Електронскиот систем ја пресметува денарската противвредност според релевантниот среден курс на Народната банка, а службено лице од УЈП ја разгледува пресметката. По одобрувањето се генерира налог за плаќање.
Кон пријавата се приложуваат соодветни докази, како договор, потврда за исплата, банкарски извод или други документи од кои можат да се утврдат природата и износот на приходот.
Но, постои важен исклучок од вообичаеното месечно пријавување.
За доход по основ на плата и пензија од странство, за кој е платен данок во странската држава, законот предвидува доставување пресметка и докази најдоцна до 31 март во годината што следи по годината на остварување на доходот.
УЈП во февруари 2026 година посебно потсети дека граѓаните што оствариле такви приходи во 2025 година имаат обврска да ги пријават до 31 март 2026 година.
Ова значи дека рокот не смее да се определува само според тоа дали парите се од странска компанија. Важно е за каков доход се работи и дали се исполнети условите за применување на исклучокот.
СТРАНСКАТА КОМПАНИЈА ВЕЌЕ ВИ ЗАДРЖАЛА ДАНОК – Дали треба повторно да платите во Македонија?
Ова е една од најважните дилеми за луѓето што работат за странски работодавачи.
Да замислиме македонски даночен резидент на кого странска компанија му пресметува и задржува данок. Тој смета дека со тоа ги завршил сите обврски.
Но, ако лицето е македонски даночен резидент, обврската за пријавување на доходот во Македонија не исчезнува автоматски затоа што определен данок е платен во друга држава.
Законот за данокот на личен доход предвидува можност за признавање на данокот платен во странство, најмногу до износот на данокот што би бил пресметан во Македонија според применливата стапка.
Да земеме поедноставен пример со даночна основа од 100.000 денари. Ако македонската даночна обврска изнесува 10.000 денари, а во друга држава законски е платен и може да се признае данок од 7.000 денари, можната доплата во Македонија би била 3.000 денари.
Ако странскиот данок што може да се признае е еднаков или повисок од домашната обврска, може да нема дополнителна уплата на личен данок во Македонија.
Но, ова не е автоматска пресметка што важи без исклучок. Потребно е да се провери дали странскиот данок навистина е платен, дали е признаен според домашното законодавство и дали релевантниот меѓународен договор предвидува посебни правила.
Особено важно е што македонскиот систем предвидува и едностран даночен кредит, но тоа не значи дека секое погрешно задржување данок во странство нужно ќе биде признаено без проверка.
За користење на даночниот кредит потребен е официјален доказ за платениот данок во странската држава.
Затоа платната листа или изводот што покажува дека компанијата исплатила помал нето-износ не мора секогаш да биде доволен доказ дека конкретниот данок е ефективно платен и подобен за признавање.
183 ДЕНА ВО СТРАНСТВО НЕ СЕ ИСТО ШТО И 183 ДЕНА ЗА ДАНОЧНА РЕЗИДЕНТНОСТ
Во разговорите за странски плати често се споменува правилото од 183 дена. Но, тоа се користи во различни правни контексти и не треба да се меша.
Едно е правилото поврзано со утврдување на даночната резидентност на физичкото лице.
Друго е правилото што се среќава во договорите за одбегнување на двојното оданочување, каде што во определени случаи краткотрајното вршење работа во друга држава може да доведе до поинаква распределба на правото на оданочување.
На пример, македонски работник што привремено физички работи во Германија не мора да има ист даночен третман како лице што седи во Македонија и работи преку интернет за германска компанија.
Кај физичка работа во Германија можат да бидат важни престојот, резидентноста на работодавачот и тоа кој го сноси трошокот за платата.
Кај работа што целосно се извршува од Македонија, локацијата на фактичкото вршење на работата е суштински елемент.
Затоа правилото од 183 дена не е универзална можност секој што работи за странска компанија да избегне данок во Македонија.
Пред преселување, привремена работа во странство или склучување договор со компанија од друга држава треба да се проверат конкретниот договор за одбегнување двојно оданочување и правилата на двете држави.
ПЛАЌАТЕ 10 ПРОЦЕНТИ ДАНОК, НО ДАЛИ ВИ ТЕЧЕ ПЕНЗИСКИ СТАЖ?
Ова е можеби најважниот дел од анализата.
Граѓанин може со години редовно да добива хонорари од странска компанија, да ги пријавува во УЈП и уредно да го плаќа данокот на личен доход. Но, тоа само по себе не значи дека тие години автоматски му се признаваат како пензиски стаж.
Причината е што данокот на личен доход и придонесите за задолжително социјално осигурување претставуваат различни законски обврски.
Данокот се плаќа врз основа на оданочивиот доход и неговата законска категорија. Придонесите за пензиско и здравствено осигурување се поврзани со статусот на осигуреното лице и со законски утврдениот основ на осигурување.
Ако лицето е редовно пријавено како вработено и за него се пресметуваат и уплатуваат придонеси, неговата осигурителна положба може значително да се разликува од положбата на лице што само повремено добива хонорари и пријавува данок.
Слично, лице што е законски регистрирано како самовработено може да има обврски за социјални придонеси по основ на самостојна дејност, согласно применливиот режим.
Но, не е правилно сите фриленсери автоматски да се сметаат за самовработени, ниту сите исплати од странство автоматски да се третираат како плата за која се уплатени придонеси.
Затоа треба одделно да се проверат две состојби: дали данокот на доход е правилно пријавен и платен и дали лицето има активен, законски утврден статус во системот на пензиско и здравствено осигурување.
Поедноставено кажано, можете да имате редовни приходи и уредно платен данок, а сепак да откриете дека за тој период немате пензиски стаж по основот што сте го очекувале.
СТРАНСКИ РАБОТОДАВАЧ НЕ ЗНАЧИ АВТОМАТСКО СТРАНСКО ОСИГУРУВАЊЕ
Кај формално вработување во странска компанија треба да се утврди во кој систем на социјално осигурување лицето законски припаѓа.
Постоењето договор за работа со странски работодавач само по себе не е доволен доказ дека придонесите се уплатуваат во Македонија.
Исто така, не треба да се претпоставува дека странското осигурување автоматски ги обезбедува сите права во Македонија.
Законот за придонеси од задолжително социјално осигурување предвидува различни категории обврзници, основици и правила за пресметка и плаќање придонеси. Кај меѓународните работни односи можат да бидат релевантни и договорите за социјално осигурување склучени со други држави.
Во зависност од конкретниот модел на работа, странската компанија може да има организиран законски начин на локално вработување, да користи соодветно регистриран работодавач или друг дозволен аранжман, додека независен изведувач може да има поинакви обврски.
Но, не постои една универзална постапка што може да се примени на сите странски компании и сите работници.
За граѓанинот е важно да добие јасен одговор на неколку прашања: каде е пријавен како осигуреник, кој ги пресметува придонесите, во која држава се уплатуваат, кои права произлегуваат од тоа и дали постои применлив договор за социјално осигурување.
Ако таквите информации не се јасни, особено е важно да се побараат пред започнување со работа, а не по неколку години.
ВО 2026 ГОДИНА СЕ СМЕНИЈА СТАПКИТЕ НА ПРИДОНЕСИТЕ – Но тие не важат автоматски за секој хонорар
Во јули 2026 година стапија на сила измени во системот на задолжително социјално осигурување.
Според официјалното соопштение на Управата за јавни приходи од 13 јули 2026 година, за исплатите на платите од јули до декември 2026 година се применуваат стапки од 19,9 проценти за пензиско и инвалидско осигурување, 7,5 проценти за здравствено осигурување, дополнителни 0,5 проценти за случај на повреда на работа и професионално заболување и 0,1 процент за осигурување во случај на невработеност.
Но, овие проценти не треба механички да се применат на секој прилив од странство.
Тие се однесуваат на соодветните обврзници и законски основи за задолжително социјално осигурување. Ако едно лице прима хонорар за повремена услуга, потребно е прво да се утврди неговата правна и осигурителна положба, а дури потоа дали и какви придонеси произлегуваат од конкретниот ангажман.
Во спротивно, може да се направи погрешна пресметка или да се стекне погрешен впечаток дека сите што работат онлајн имаат идентични обврски како лицата во редовен работен однос.
ИМАТЕ ПРИХОД, НО НЕМАТЕ ЗДРАВСТВЕНО ОСИГУРУВАЊЕ – Што треба да проверите?
Работата за странска компанија може да донесе значителен приход, но здравственото осигурување мора да има законски основ.
Фондот за здравствено осигурување објаснува дека стекнувањето својство на осигурено лице е поврзано со утврдување на основот на осигурување и евидентирање на релевантните податоци.
Тоа значи дека самото примање средства на банкарска сметка не претставува доказ дека лицето има активна здравствена заштита по конкретниот работен основ.
Особено треба да внимаваат граѓаните што претходно биле вработени во домашна компанија, го прекинале работниот однос и веднаш започнале да работат за странски клиент.
Можно е лицето да продолжи редовно да заработува, но претходниот основ на задолжително здравствено осигурување да престанал.
Во таква ситуација треба да се провери дали постои друг законски основ за осигурување и која постапка е потребна за негово уредување.
Исто така, странска приватна здравствена полиса што ја обезбедува компанијата не мора да биде идентична со задолжителното здравствено осигурување во македонскиот систем.
Затоа секој што започнува меѓународен работен ангажман треба навремено да го провери статусот во Фондот за здравствено осигурување, а пензискиот стаж и осигурителните податоци преку Фондот на ПИОМ.
ДАЛИ МОРА ДА ОТВОРИТЕ ФИРМА АКО СЕКОЈ МЕСЕЦ ПРИМАТЕ ПАРИ ОД СТРАНСТВО?
Не постои едноставен одговор што важи за сите.
Повремен приход по основ на договор за извршена услуга може да има поинаков правен третман од континуирано, организирано вршење самостојна дејност.
На пример, лице што еднаш добило хонорар за превод на книга не мора автоматски да има ист статус како лице што секојдневно обезбедува услуги за повеќе клиенти, издава фактури и организира сопствено деловно работење.
При оценувањето можат да бидат важни континуитетот на активноста, видот на услугите, постоењето деловна организација, применливите правила за регистрација и други околности.
Доколку се утврди дека лицето врши дејност за која е потребна регистрација, може да биде соодветно да се разгледа законски дозволен облик како трговец-поединец, соодветна самостојна професионална дејност или трговско друштво.
Но, отворањето сопствена фирма не е автоматски најповолно решение за секој што прима пари од странство. Тоа носи дополнителни административни, сметководствени и можни придонесни обврски.
Од друга страна, долгорочно вршење дејност без потребниот правен статус може да создаде даночни и други проблеми.
Затоа лицето треба навремено да побара конкретна даночна и сметководствена проценка за својот модел на работа, наместо да ги следи искуствата на други фриленсери без да провери дали се наоѓаат во иста правна ситуација.
ЗАРАБОТУВАТЕ ПОВЕЌЕ ОД ДВА МИЛИОНИ ДЕНАРИ – Дали автоматски станувате ДДВ-обврзник?
Ова е посебно значајно за ИТ-специјалисти, консултанти, дизајнери и други професионалци со поголеми приходи од меѓународни клиенти.
Во Македонија постои праг од два милиона денари годишен вкупен промет за задолжителна регистрација за данокот на додадена вредност, кога се исполнети законските услови.
Но, важно е дека не секој приход од странство автоматски влегува во прометот релевантен за задолжителна регистрација за ДДВ.
Управата за јавни приходи во официјално соопштение од јануари 2026 година појаснува дека во вкупниот промет за овој праг не влегува определен промет на услуги кон странски даночни обврзници што не подлежи на македонски ДДВ. Како примери се наведени консултантски, адвокатски, ИТ и други услуги кон странски даночни обврзници, кога се исполнети соодветните услови.
Ова е важна разлика затоа што некој што заработува значителен износ од меѓународни услуги може погрешно да претпостави дека автоматски мора да пресметува македонски ДДВ на сите фактури.
Но, и спротивниот заклучок би бил погрешен: дека секоја услуга за странски клиент е без исклучок надвор од правилата за ДДВ.
За правилна проценка се важни видот на услугата, местото на промет според Законот за ДДВ, статусот на примачот и другите законски услови.
Особено не треба да се меша прагот за ДДВ со данокот на личен доход или обврските за регистрација на дејност. Тоа се различни правни прашања.
ПРИМАТЕ ПАРИ ПРЕКУ PAYPAL, PAYONEER ИЛИ СТРАНСКА БАНКА – Дали тоа ја менува даночната обврска?
Некои граѓани сметаат дека ако парите не пристигнат директно на македонска трансакциска сметка, туку на странски платежен сервис или сметка, не постои обврска за нивно пријавување.
Но, за даночниот третман е пресудно дали лицето остварило оданочив доход, а не само преку кој технички канал ја примило исплатата.
Македонски даночен резидент што остварува доход од странство не треба да претпоставува дека приходот станува неоданочив само затоа што средствата прво биле примени на странска платежна платформа.
Сепак, не секој прилив од странство претставува оданочив доход. Пренос на сопствена заштеда, враќање позајмица или определена семејна финансиска помош може да има поинаква природа од приход за извршена работа.
Затоа е важно за секоја позначајна трансакција да постои јасен документ за нејзиниот основ.
Ако станува збор за хонорар, доказ можат да бидат договор, фактура, извештај од платежната платформа или потврда за извршена услуга.
Ако се работи за сопствени средства префрлени меѓу сметки, важно е да постои доказ за потеклото и претходната сопственост.
Истовремено, банките можат да побараат документација за основот и потеклото на определени девизни приливи согласно релевантните девизни и други финансиски прописи.
Затоа е разумно документите за меѓународните исплати да се чуваат систематски, без оглед дали парите пристигнуваат директно во банка или преку посредничка платформа.
ГОДИШНАТА ДАНОЧНА ПРИЈАВА НЕ СМЕЕ ДА СЕ ЗАБОРАВИ
Покрај месечните или другите соодветни пресметки, граѓаните треба да ја следат и годишната даночна пријава.
Управата за јавни приходи ја подготвува пополнетата годишна даночна пријава врз основа на евидентираниот доход и поднесените пресметки.
Граѓанинот има обврска да ја провери и, ако податоците се точни, да ја потврди, односно да ја коригира ако постојат несовпаѓања, најдоцна до 31 мај за претходната година.
Ова е особено важно за лицата што имаат повеќе извори на доход: плата од домашен работодавач, хонорари од странска компанија, приход од авторски права или друга активност.
Доколку определен доход не е правилно евидентиран, потребно е навремено да се проверат причините и да се постапи согласно прописите.
Годишната пријава не треба да се третира само како формалност. Таа е можност граѓанинот да го провери вкупниот даночен преглед за претходната година и да ги спореди евиденциите со сопствените документи.
СТРАНСКА ПЛАТА ДЕНЕС, ПЕНЗИЈА ПО ТРИЕСЕТ ГОДИНИ – Каде може да се појави проблемот?
Да замислиме програмер што од својата 30-та до 45-та година работи исклучиво за странски клиенти.
Има стабилен приход, редовно плаќа данок на личен доход и финансиски е задоволен од својата работа. Но, никогаш детално не проверил дали има законски основ на пензиско осигурување и дали му се евидентираат периоди на стаж.
Кога подоцна ќе започне да го планира пензионирањето, може да открие дека дел од годините во кои редовно заработувал не му се признаени како пензиски стаж.
Ова не значи дека секој фриленсер останува без пензија или дека странските години никогаш не можат да имаат пензиско значење. Но, значи дека правото на пензиски стаж не може да се утврдува само според висината на приходот или според фактот дека данокот бил платен.
Потребно е да се провери правниот основ на осигурување, реално евидентираните периоди, уплатените придонеси и евентуалните права што произлегуваат од странско осигурување.
Ако лицето било задолжително осигурено во друга држава, можат да бидат релевантни договорите за социјално осигурување меѓу Македонија и таа држава.
Но, таквите договори не значат дека секој прилив од странска компанија автоматски станува странски пензиски стаж. Потребно е навистина да постои соодветно осигурување.
Затоа најкорисната финансиска навика за лицата што работат на далечина е редовно да ја проверуваат пензиската евиденција, а не само салдото на банкарската сметка.
ПЕТ ПРАКТИЧНИ ПРОВЕРКИ ЗА СЕКОЈ ШТО РАБОТИ ЗА СТРАНСКА КОМПАНИЈА
Прво, утврдете го својот правен статус. Дали сте формално вработени, ангажирани по договор за повремени услуги или вршите регистрирана самостојна дејност? Од тоа зависат повеќе различни обврски.
Второ, проверете ја даночната резидентност и правилната категорија на доходот. Не претпоставувајте дека седиштето на странската компанија автоматски определува каде го плаќате данокот.
Трето, информирајте се за роковите на пријавување преку е-Даночни услуги. Проверете дали за вашиот вид приход важи месечната постапка или посебниот рок за плата од странство за која е платен данок таму.
Четврто, одделно проверете ги пензиското и здравственото осигурување. Дознајте дали сте пријавени, кој ги плаќа придонесите и дали периодите навистина се евидентираат.
Петто, зачувајте ги договорите, фактурите, банкарските изводи, платните листи, потврдите за странски данок и другите документи што го објаснуваат потеклото на приходите.
Ако работата е континуирана, со значителен годишен приход или со повеќе странски клиенти, особено е корисно навремено да се провери дали постои обврска за регистрација на дејност и каков е применливиот даночен и придонесен третман.
ВИСОКАТА СТРАНСКА ПЛАТА НЕ Е ДОВОЛНА АКО НЕ ЗНАЕТЕ КОИ ПРАВА ГИ СТЕКНУВАТЕ
Работата за странска компанија од Македонија може да претставува значајна професионална и финансиска можност. Таа им овозможува на луѓето да работат на меѓународни проекти, да стекнуваат искуство и да заработуваат без да се преселат од државата.
Но, финансиската сигурност не се состои само од износот што секој месец пристигнува на сметката.
Важно е и дали работата се одвива во законски уреден однос, дали даночните обврски се правилно исполнети, дали постои здравствена заштита и дали се стекнува пензиски стаж.
Посебна опасност постои кога лицето претпоставува дека сè е уредно само затоа што странската компанија му исплаќа пари редовно или затоа што УЈП ја одобрува неговата пресметка за данок на личен доход.
Овие околности не ја заменуваат проверката на работниот и осигурителниот статус.
Исто така, не треба да се претпоставува дека сите странски работодавачи работат според исти правила. Компанија што вработува лице преку законски уреден локален механизам може да има сосема поинакви обврски од компанија што купува повремени услуги од независен соработник.
Затоа, пред да прифатите странски ангажман, најважно е да знаете што точно потпишувате, по кој основ добивате средства и кој е одговорен за данокот и придонесите.
Најважната порака е едноставна: можете да работите за компанија во друга држава, но вашите даночни и осигурителни обврски не исчезнуваат само затоа што работниот договор, состаноците и исплатите се меѓународни.
Ако живеете и работите од Македонија, треба навремено да проверите како вашиот приход се третира според домашните прописи и релевантните меѓународни договори.
Зашто вистинската финансиска сигурност не е само денешната плата од странство. Таа е и законски уредениот приход, платените обврски, активното здравствено осигурување и пензискиот стаж што ќе ви биде потребен еден ден кога ќе престанете да работите.