Финансиските проблеми кај малите претпријатија не започнуваат секогаш со празна банкарска сметка. Понекогаш компанијата располага со значителна готовина, но има големи обврски што достасуваат во следните недели. Ако сопственикот ја гледа само моменталната состојба на сметката, може да донесе погрешна одлука за нова инвестиција, набавка или исплата.
Првиот предупредувачки сигнал е зголемувањето на обврските кон добавувачите. Ако фирмата редовно ги одложува плаќањата и бара продолжување на роковите, треба да се утврди дали причината е привремено доцнење во наплатата или подолгорочна неусогласеност меѓу приходите и расходите. Повремен договор за подолг рок може да биде нормална деловна практика, но систематското доцнење може да создаде ризик од прекин на снабдувањето.
Вториот сигнал е сè поголемата зависност од еден или двајца клиенти. Компанија што 70 проценти од приходите ги добива од еден купувач е силно изложена ако тој купувач ја намали нарачката или почне да плаќа со задоцнување. Затоа е важно редовно да се пресметува концентрацијата на продажбата и да се бараат дополнителни деловни партнери.
Практичен пример: Фирма има 800.000 денари на сметката, но во следните 30 дена треба да исплати 350.000 денари за плати, 300.000 денари кон добавувачи и 250.000 денари за други обврски. Без нови наплати, расположливите средства не би биле доволни. Иако моменталната состојба изгледа добра, краткорочната финансиска позиција е негативна за 100.000 денари.
Третиот предупредувачки сигнал е постојаното зголемување на залихите без соодветен раст на продажбата. Ако магацинот станува поголем, а прометот останува ист, дел од капиталот се врзува во производи што можеби ќе се продаваат бавно. Дополнителен ризик постои кај расиплива стока, сезонски производи и технологија што брзо застарува.
Четвртиот сигнал е користењето краткорочни позајмици за покривање редовни оперативни трошоци. Кредитите можат да бидат оправдан начин на финансирање, но ако компанијата постојано се задолжува за да ги плати истите месечни расходи, треба да се провери дали деловниот модел создава доволно готовина.
Петтиот сигнал е брзиот раст на продажбата без план за обртни средства. Поголема нарачка може да бара авансна набавка на материјали и дополнителни работници. Ако клиентот ќе плати дури по завршувањето на испораката, фирмата мора однапред да ги обезбеди средствата за реализација.
За навремено откривање на овие ризици, компанијата треба да води прогноза на готовинските текови по недели, најмалку за наредните три месеци. Прогнозата треба да се ажурира според реалните наплати, фактури и нови обврски. Корисно е да се прават и две сценарија: основно и понеповолно.
Дополнително, сопствениците треба редовно да ги разгледуваат староста на побарувањата, обврските што достасуваат и времето потребно залихите да се претворат во наплатена продажба. Овие показатели можат да откријат проблем многу пред фирмата да остане без пари.
Заклучок: Високата состојба на банкарската сметка е корисен податок, но не е доказ за финансиска сигурност. Вистинската стабилност се гледа во способноста компанијата да ги исполнува идните обврски без постојано дополнително задолжување.
