Зголемувањето на закупнината за деловен простор може сериозно да ја промени финансиската пресметка на една компанија. За продавница, ресторан, салон или мала работилница, локацијата често е тесно поврзана со приходите. Затоа одлуката дали да се прифати повисока кирија или да се побара друг простор не треба да се носи избрзано.
Првата проверка е договорот за закуп. Потребно е да се види дали во него постои клаузула за усогласување на закупнината, под кои услови може да се менува цената и дали е потребна согласност од двете страни. Не може автоматски да се претпоставува дека сопственикот има право еднострано да ја зголеми закупнината за произволен процент.
Практичен пример: Компанија плаќа закупнина од 40.000 денари месечно. Сопственикот предлага зголемување од 30 проценти, односно на 52.000 денари. Разликата од 12.000 денари месечно претставува дополнителни 144.000 денари годишно, пред други можни трошоци.
Втората препорака е да се пресмета колку дополнителна продажба е потребна за да се покрие повисокиот закуп. Ако фирмата има придонесна маржа од 30 проценти, за покривање на дополнителни 12.000 денари фиксни трошоци би ѝ биле потребни дополнителни 40.000 денари месечна продажба, под претпоставка дека другите услови остануваат исти.
Третото правило е да се анализираат алтернативните простори. Помалата закупнина не значи секогаш подобро решение. Ако новата локација има помал број клиенти или создава поголеми транспортни трошоци, очекуваната заштеда може да исчезне.
Четвртата проверка е трошокот за преселување. Демонтажата и повторното поставување на опрема, новото рекламирање, адаптацијата и евентуалниот прекин на работењето треба да бидат дел од одлуката. Кај ресторан или производствен објект, преселувањето може да бара и дополнителни административни постапки.
Петтата препорака е преговорите да се водат врз основа на економски аргументи. Закупецот може да предложи постепено зголемување, подолгорочен договор или други услови што се прифатливи за двете страни. Таквата можност зависи од волјата на страните и од применливите договорни правила.
Шестото правило е да се разгледаат направените вложувања во просторот. Ако фирмата инвестирала во инсталации, ентериер или друга трајна опрема, потребно е да се провери како договорот ги уредува тие вложувања и нивната судбина по завршувањето на закупот.
Седмата препорака е секоја промена на закупнината да се документира со соодветен писмен договор или анекс. Усните договори можат да предизвикаат проблеми при подоцнежно утврдување на обврските.
Осмото правило е да се проверат даночните и сметководствените последици. Начинот на фактурирање и евидентирање на закупнината зависи од правниот статус на страните и конкретниот договор. За правилен третман треба да се консултира сметководител.
Заклучок: Пред да прифати поскап закуп, компанијата треба да провери дали постои правна основа за промена на цената и дали локацијата економски го оправдува дополнителниот трошок.
