Од денеска, 20 октомври 2026 година, во Македонија важат нови цени на горивата, а најголемата промена ја чувствуваат возачите на дизел-автомобили. Литар еуродизел од полноќ чини најмногу 99 денари, што е зголемување од два денари во однос на претходната цена. За разлика од дизелот, двата вида бензин поевтинија за 2,50 денари по литар, со што се создаде интересна ценовна разлика: дизелот сега е поскап не само од ЕУРОСУПЕР БС-95, туку и од бензинот со 98 октани.
Новите највисоки малопродажни цени се утврдени со одлуката што Регулаторната комисија за енергетика (РКЕ) ја донесе на 19 октомври, а започнаа да се применуваат утрово од 00:01 часот. Според ценовникот, ЕУРОСУПЕР БС-95 сега чини 96 денари за литар, ЕУРОСУПЕР БС-98 изнесува 98 денари, додека ЕУРОДИЗЕЛ достигна 99 денари. Така, разликата меѓу дизелот и најкористениот бензин БС-95 изнесува три денари за литар, а дизелот е за еден денар поскап и од БС-98.
Колку повеќе ќе плаќаат возачите?
Промената од два денари за литар можеби не изгледа голема кога се гледа само цената на бензинската пумпа, но при полнење цел резервоар разликата станува повидлива. За 50 литри дизел возачите од денеска треба да издвојат 4.950 денари, наместо досегашните 4.850 денари. Тоа значи дополнителен трошок од 100 денари за едно полнење резервоар, доколку горивото се купува по максималната дозволена цена.
Кај бензинските автомобили состојбата е обратна. За 50 литри ЕУРОСУПЕР БС-95 сега се плаќаат 4.800 денари, односно 125 денари помалку отколку претходно. Истата заштеда важи и за ЕУРОСУПЕР БС-98, каде полнењето 50 литри чини 4.900 денари. На тој начин, една иста регулаторна одлука носи спротивни финансиски ефекти за различни категории возачи.
Разликите се особено важни за граѓаните што секојдневно патуваат на работа, користат автомобил за деловни активности или поминуваат голем број километри месечно. Кај нив, дури и релативно мала промена во цената по литар може да се одрази врз вкупниот месечен трошок за превоз.
Зошто дизелот поскапува, а бензините поевтинуваат?
Објаснувањето се наоѓа во движењата на референтните цени на меѓународниот пазар, кои се користат при пресметките на РКЕ. Според официјалните податоци, во споредба со претходната пресметка, референтните цени на бензините бележат просечно намалување од 4,142 проценти. Кај дизелот, пак, е регистрирано зголемување од 2,966 проценти. Овие различни движења се пренесуваат и врз домашните малопродажни цени, заедно со другите елементи што учествуваат во нивното формирање.
Во новата пресметка се применети и мерките за намалена акциза од четири денари по литар кај двата вида бензин и дизелот, како и повластената стапка на ДДВ од 10 проценти за дизел-горивото. И покрај овие мерки, цената на дизелот повторно се зголемува. РКЕ соопшти дека вкупното просечно зголемување на малопродажните цени на нафтените деривати изнесува 0,49 проценти во однос на претходната одлука од 13 октомври.
Поскапуваат и маслото за домаќинство и мазутот
Новите цени не се ограничуваат само на горивата за автомобили. Екстра лесното масло за домаќинство (ЕЛ-1) од денеска се продава по највисока цена од 110,50 денари за литар, што претставува поскапување од два денари. Тоа е значајна информација за домаќинствата и другите потрошувачи што го користат овој енергент, особено во период кога постепено започнуваат подготовките за постудените месеци.
Поскапување е регистрирано и кај мазутот М-1 НС, чија цена се зголемува за 1,837 денари по килограм и сега изнесува 53,579 денари. Оваа промена е релевантна пред сè за потрошувачите во деловниот и индустрискиот сектор што го користат мазутот како енергент.
Дали новите цени ќе влијаат и врз другите трошоци?
Поскапувањето на дизелот е важно и надвор од индивидуалниот превоз. Ова гориво се користи во товарниот сообраќај, дел од јавниот и меѓуградскиот транспорт, земјоделството и бројни стопански активности. Зголемувањето на неговата цена создава дополнителен трошок за дел од компаниите, но тоа не значи дека автоматски ќе следува поскапување на нивните производи или услуги. Евентуалниот ефект зависи од потрошувачката на гориво, постојните договори, другите трошоци и деловните одлуки.
За граѓаните, најнепосредната последица од новата одлука е различната сметка на бензинските пумпи. Возачите на дизел ќе плаќаат повеќе, додека оние што користат бензин ќе имаат пониски трошоци при полнење резервоар. Останува важно и тоа што цените утврдени од РКЕ се највисоки дозволени износи, а не задолжителна единствена продажна цена. Трговците имаат право да понудат и пониски цени.
Со денешната промена, дизелот се приближува до психолошката граница од 100 денари за литар, додека бензините се оддалечуваат од неа. За потрошувачите, сепак, најважно не е само како се движи цената на еден литар гориво, туку колкав дел од месечните приходи мора да издвојат за секојдневниот превоз и останатите животни потреби.