Многу мали и семејни компании во Македонија се тесно поврзани со нивниот основач. Тој ги познава добавувачите, преговара со најголемите клиенти, ги одобрува набавките и ги носи речиси сите важни одлуки. Кога ќе дојде време за пензионирање, фирмата може да се соочи со проблем ако не постои подготвено лице што ќе го преземе управувањето.
Првата препорака е планот за наследување на управувањето да започне навреме. Пренесувањето на деловното знаење не може секогаш да се заврши за неколку недели. Потребно е идниот управител постепено да ги запознае производството, финансиите, клиентите и деловните ризици.
Втората проверка е дали сопственоста и управувањето ќе се пренесат на исто лице. Сопственик на удел во компанијата не мора автоматски да биде и нејзин управител. Правните процедури и овластувањата зависат од формата на друштвото и неговите акти.
Практичен пример: Основач на семејна фирма со 15 вработени планира да се повлече за две години. Во моментот лично одржува односи со петте најголеми клиенти, кои носат 70 проценти од приходите. Ако замине без претходно да воспостави нови контакти и јасен систем на одговорности, компанијата може да биде изложена на значителен ризик од губење на нарачки.
Третото правило е да се документираат клучните процеси. Набавките, условите за продажба, производствените стандарди и финансиските постапки не треба да постојат само како лично знаење на основачот.
Четвртата препорака е постепено воведување на идниот управител во односите со клиентите. За деловните партнери е важно да имаат доверба во лицето што ќе ја води компанијата по повлекувањето на основачот.
Петтата проверка е финансиската состојба. Пред промена на управувањето треба да се анализираат долговите, побарувањата, договорите, кредитните обврски и евентуалните лични гаранции. Преносот на сопственост не мора автоматски да ги промени сите постојни договорни обврски.
Шестото правило е да се направи разлика меѓу семејните односи и деловните квалификации. Фактот дека наследникот е член на семејството не гарантира дека има искуство за управување со производствен или трговски бизнис. Во одредени ситуации може да биде оправдано ангажирање професионален менаџер.
Седмата препорака е навремено правно и даночно планирање. Преносот на удели, продажбата на компанијата и наследувањето можат да имаат различни правни и даночни последици. Конкретниот модел треба да се провери со правен и финансиски советник.
Осмата мерка е да се постават јасни правила за периодот на транзиција. Треба да се знае кој ги носи одлуките, кои овластувања ги задржува основачот и кога новото раководство целосно ја презема одговорноста.
Деветтото правило е да се изработи план и за непредвидено отсуство. Семејната компанија треба да може да продолжи со основните активности и ако основачот неочекувано не е достапен. Тоа подразбира овластувања, пристап до документација и организирани деловни процеси.
Заклучок: Најголемата вредност на успешната семејна фирма не е само во машините, просторот или залихите, туку и во деловното знаење и довербата на клиентите. Навремено планираното пренесување на управувањето може да помогне тие вредности да се зачуваат.
