Понеделник, 9 ноември 2026 година, е важен датум за домашниот пазар на нафтени деривати. Регулаторната комисија за енергетика се очекува да ги разгледа параметрите за утврдување на новите највисоки малопродажни цени, во период кога дизелот се продава по максимална цена од 100 денари за литар, а меѓународните енергетски пазари бележат изразени осцилации.
За компаниите што зависат од патен транспорт, дистрибуција и логистика, ваквите одлуки имаат поголемо значење од самата промена на цената на бензинската станица. Горивото е редовна оперативна ставка, а неговото движење може да влијае врз трошоците на испораките, планирањето на деловните активности и профитабилноста.
ЗОШТО ДИЗЕЛОТ Е ОСОБЕНО ВАЖЕН ЗА ЕКОНОМИЈАТА?
Последната одлука на РКЕ од 2 ноември донесе зголемување на цените на бензините за два денари по литар, додека дизелот поскапе за еден денар и достигна максимална малопродажна цена од 100 денари.
Таа вредност е значајна за транспортните претпријатија, производителите, градежните фирми, земјоделците и компаниите кои секојдневно организираат испораки со сопствени возила.
За разлика од приватниот возач, кој може да ја намали потрошувачката со поретко користење автомобил, дел од деловните субјекти имаат ограничена можност да го намалат бројот на службени патувања или испораки.
Роковите кон клиентите, договорените маршрути и потребата за редовно снабдување создаваат трошоци што не можат секогаш да се избегнат.
КОЛКУ ЧИНИ ПОСКАПУВАЊЕ ОД ЕДЕН ДЕНАР ЗА ЕДНА КОМПАНИЈА?
За да се разбере деловниот ефект, доволна е едноставна пресметка.
Фирма што троши 5.000 литри дизел месечно, при цена од 100 денари за литар има трошок од 500.000 денари за гориво, доколку целото количество го купува по оваа цена.
Поскапување од еден денар по литар би значело дополнителни 5.000 денари месечно.
Кај зголемување од два денари, дополнителниот трошок би достигнал 10.000 денари.
За компанија со месечна потрошувачка од 20.000 литри, раст од два денари по литар би значел 40.000 денари дополнителни трошоци.
Истите износи би претставувале заштеда доколку цената се намали за соодветната вредност.
Овие примери се математички пресметки, а не процени за тоа колкава ќе биде утрешната промена. Реалниот ефект кај секоја фирма зависи од потрошувачката, набавните услови и времето на точење гориво.
МЕЃУНАРОДНИТЕ ПАЗАРИ ПОКАЖУВААТ КОЛКУ БРЗО МОЖЕ ДА СЕ СМЕНИ ТРЕНДОТ
Во изминатите денови пазарот на сурова нафта забележа значителни ценовни промени. Овие осцилации се важни за земји што се потпираат врз увоз на нафтени деривати, но нивното влијание врз конечните малопродажни цени не е моментално.
За македонскиот пазар, особено значење имаат референтните цени на конкретните нафтени деривати што се користат во регулаторната пресметка, како и односот на денарот кон американскиот долар.
Затоа не може со сигурност да се заклучи дека намалувањето на цената на суровата нафта ќе донесе поевтинување од идентичен процент на дизелот или бензинот.
Ниту сите деривати мора да се движат во иста насока.
РКЕ ја применува пропишаната методологија, во која се пресметуваат повеќе елементи, а не само последната забележана цена на меѓународните берзи.
ДАНОЦИТЕ И АКЦИЗИТЕ СЕ ДЕЛ ОД ЦЕНОВНАТА РАВЕНКА
Еден од најважните аспекти на последната регулаторна одлука е даночниот третман на горивата.
Во образложението на решението од 2 ноември е наведено дека во пресметката биле применети намалени акцизи за бензините и дизелот, како и повластена стапка на данокот на додадена вредност од 10 проценти за дизелот.
Тоа покажува дека конечната цена на бензинските станици не е исклучиво пазарна величина, туку резултат и на даночни и регулаторни правила.
За фирмите, ова е дополнителна причина внимателно да ги следат официјалните одлуки, наместо да ги засноваат своите пресметки единствено врз прогнозите за цената на суровата нафта.
МОЖЕ ЛИ ГОРИВОТО ДА ГИ ПОВЛЕЧЕ И ЦЕНИТЕ НА ДРУГИТЕ ПРОИЗВОДИ?
Високите транспортни трошоци можат да влијаат врз деловните калкулации, особено во секторите каде што превозот претставува значаен дел од вкупната цена.
Производител на храна што испорачува во повеќе градови има различна структура на трошоци од софтверска компанија која нема сопствен возен парк.
Исто така, компаниите со долгорочни транспортни договори можат да имаат поинаква изложеност на ценовните промени во споредба со претпријатија кои го плаќаат транспортот по тековни пазарни услови.
Оттука, поскапувањето на горивото не значи автоматско и подеднакво зголемување на сите потрошувачки цени.
Сепак, доколку високите трошоци се задржат подолг период, дел од компаниите би можеле да бидат принудени да ги преиспитаат ценовните политики, рутите за испорака или организацијата на работата.
ШТО МОЖАТ ДА НАПРАВАТ КОМПАНИИТЕ ВО УСЛОВИ НА ЦЕНОВНА НЕИЗВЕСНОСТ?
Најважната деловна стратегија во вакви услови е планирањето врз основа на повеќе можни сценарија.
Компаниите што користат големи количества гориво можат да направат интерни пресметки за тоа како би се промениле нивните месечни трошоци при поскапување или поевтинување од еден, два или три денари по литар.
Ваквата анализа овозможува порано да се препознаат можните финансиски притисоци, без да се претпоставува дека конкретна промена сигурно ќе се случи.
Дополнително, оптимизацијата на транспортните маршрути, редовното одржување на возилата и подоброто планирање на испораките можат да придонесат за поефикасно користење на горивото.
За малите фирми, дури и ограничена заштеда во потрошувачката може да биде значајна на годишно ниво.
УТРЕ НОВ СИГНАЛ ЗА ДОМАШНИОТ ПАЗАР
Во пресрет на новата пресметка, компаниите и граѓаните располагаат со последните официјално утврдени максимални цени: 93 денари за ЕУРОСУПЕР БС-95, 95 денари за ЕУРОСУПЕР БС-98 и 100 денари за ЕУРОДИЗЕЛ.
Новата одлука, доколку биде донесена според вообичаениот распоред, се очекува да ги утврди цените што ќе се применуваат од вторник, 10 ноември.
За домашниот бизнис, суштинското прашање не е само дали горивата ќе поевтинат или ќе поскапат за еден или два денари.
Многу поважно е каква стабилност може да се очекува во наредниот период и колку успешно компаниите можат да ги приспособат своите трошоци.
Во економија во која транспортот има важна улога за снабдувањето и трговијата, секоја нова регулаторна пресметка претставува информација што заслужува внимание од деловниот сектор.
