Стечајот на добавувач може да предизвика сериозни финансиски проблеми кај компанија што однапред платила стока, опрема или материјали. Проблемот не се сведува само на изгубените пари. Ако испораката не пристигне навреме, фирмата може да доцни со сопствените нарачки, да изгуби клиенти и да биде принудена итно да набавува од поскап продавач.
Првата мерка е веднаш да се провери правниот и деловниот статус на добавувачот. Треба да се разликува неформална информација дека компанијата има финансиски проблеми од официјално отворена стечајна постапка. За македонските деловни субјекти релевантни се податоците од Централниот регистар и постапките пред надлежните органи.
Практичен пример: Производствена фирма платила аванс од 600.000 денари за суровини што треба да пристигнат во рок од 30 дена. По две недели дознава дека против добавувачот е отворена стечајна постапка. Износот од 600.000 денари не треба автоматски да се смета за неповратно изгубен, но ниту постои гаранција дека ќе биде целосно наплатен. Исходот зависи од правната положба на побарувањето, имотот на должникот и постапката.
Втората препорака е да се собере целосната документација: договорот, понудата, профактурата, доказот за плаќање, кореспонденцијата и евентуалните потврди за набавен или издвоен материјал. Ако постои правна основа за побарување, документите ќе бидат потребни за соодветно постапување.
Третото правило е да се проверат роковите и начинот на пријавување побарувања. Стечајната постапка има посебни правила, па фирмата не треба да претпоставува дека испратена е-пошта со барање за враќање на парите е доволна за правна заштита.
Четвртата мерка е да се утврди дали постои некакво договорно обезбедување. Банкарска гаранција, залог или друг инструмент, ако е валидно договорен, може да влијае врз правната позиција на доверителот. Но секој инструмент има сопствени услови и ограничувања.
Петтата препорака е веднаш да се пресмета оперативниот ризик. Ако суровината е неопходна за продолжување на производството, фирмата треба да оцени колкав дел од залихите има, кога мора да нарача замена и дали може да избегне прекин.
Шестото правило е кај нови добавувачи да се избегнува непропорционално голема авансна изложеност без оправдување. Кај големите нарачки може да се разгледуваат плаќања по фази, банкарски инструменти или други механизми, зависно од договорот и деловните услови.
Седмата препорака е ризикот да не се концентрира кај еден добавувач кога постојат реални алтернативи. Два проверени извора на важен материјал можат да го намалат ризикот од прекин, иако не ја елиминираат потребата од внимателно управување со набавките.
Осмата мерка е финансискиот план да го земе предвид најнеповолното сценарио. Ако фирмата мора повторно да плати иста суровина за да исполни договор, тоа може да создаде двојно оптоварување на ликвидноста.
Заклучок: Кога добавувачот ќе западне во стечај, брзата правна проверка и обезбедувањето алтернативна испорака се две одделни, но подеднакво важни задачи. Компанијата треба истовремено да го штити побарувањето и своето производство.
