Компаниите што купуваат суровини, машини или готови производи од странство често склучуваат договори во американски долари. За македонски увозник, таквиот договор може да изгледа поволен во моментот на потпишување, но ако плаќањето следува по два или три месеци, промените на девизниот курс можат значително да ја променат набавната цена изразена во денари.
Првиот чекор е да се утврди во која валута фирмата ги остварува приходите, а во која ги плаќа расходите. Ако продажбата е во денари, а набавката во долари, компанијата има валутна изложеност што треба да ја пресмета пред да даде конечна цена на домашните купувачи.
Практичен пример: Македонска фирма договорила набавка од 50.000 американски долари. Ако при планирањето користела курс од 54 денари за долар, очекуваниот трошок е 2.700.000 денари. Ако при плаќањето курсот изнесува 58 денари, трошокот би достигнал 2.900.000 денари. Разликата е 200.000 денари, без банкарските провизии и другите трошоци. Курсевите во примерот се илустративни.
Втората препорака е валутниот ризик да биде вклучен во пресметката на продажната цена. Ако фирмата има мала маржа, дури и умерена промена на курсот може да ја намали или целосно да ја избрише очекуваната заработка.
Третото правило е да се проверат роковите на плаќање. Договор со плаќање по 90 дена може да носи поинаква валутна изложеност од договор со авансно плаќање. Но авансот создава други ризици, особено ако добавувачот не ја испорача стоката.
Четвртата препорака е да се разгледаат соодветни инструменти за управување со девизниот ризик, ако се достапни и економски оправдани. Банкарските производи што овозможуваат однапред утврдување на одредени девизни услови можат да имаат и свои трошоци и ограничувања.
Петтата мерка е разгледување договорна клаузула за значителна валутна промена. Кај долгорочни зделки, страните можат да преговараат за начин на усогласување на цените, доколку тоа е соодветно и законски дозволено.
Шестото правило е да се следи целокупната изложеност на компанијата. Ако фирмата има и приходи во долари, тие можат делумно да ја намалат нето-изложеноста. Затоа валутниот ризик треба да се разгледува на ниво на сите побарувања и обврски.
Седмата препорака е да се избегнува шпекулативно одложување плаќања само поради надеж дека курсот ќе стане поповолен. Таквото однесување може да создаде дополнителни трошоци и договорни последици.
Осмото правило е во понудите за големи увозни производи да се предвидат реалистични финансиски резерви, ако пазарот го дозволува тоа. Подобро е ризикот однапред да се пресмета отколку фирмата да ја открие загубата откако купувачот веќе ја прифатил конечната цена.
Заклучок: Валутниот ризик не се однесува само на големите банки и корпорации. И мал увозник може да изгуби значителен дел од заработката ако договори продажна цена без да ја пресмета можната промена на курсот.
