Компанија што успешно наплатува и има стабилни приходи може да создаде вишок готовински средства. Во таква ситуација сопственикот често размислува дали парите да останат на трансакциската сметка, да се орочат, да се вложат во опрема или да се искористат за проширување на работењето. Одлуката има значајни последици за ликвидноста и идната профитабилност.
Првата препорака е да се направи разлика меѓу вистински вишок и средства наменети за идни обврски. Ако на сметката има два милиони денари, но во следните два месеца треба да се платат даноци, добавувачи и плати во вкупен износ од 1,6 милиони денари, слободниот износ не е два милиони денари.
Втората проверка е прогнозата на готовинските текови. Компанијата треба да процени колку средства ќе ѝ бидат потребни во следните три, шест и дванаесет месеци, земајќи ги предвид сезонските промени и можните доцнења во наплатата.
Практичен пример: Фирма има 2.000.000 денари на сметката, очекувани краткорочни обврски од 1.200.000 денари и определена оперативна резерва од 500.000 денари. Во ваков поедноставен модел остануваат 300.000 денари што би можеле дополнително да се анализираат за друга намена. Реалната расположливост зависи од сите други ризици и обврски.
Третото правило е да се спореди повратот од инвестицијата со ризикот. Набавка на нова машина може да создаде дополнителни приходи, но истовремено носи ризик од недоволна побарувачка, технички проблеми и трошоци за одржување.
Четвртата препорака е внимателно разгледување на банкарските депозитни производи и другите финансиски инструменти достапни за правни лица. Треба да се проверат условите на орочување, можноста за предвремено повлекување, приносот, надоместоците и соодветните ризици. Не треба да се претпоставува дека корпоративните средства имаат иста законска заштита како депозитите на граѓаните.
Петтото правило е проценка дали предвременото намалување на постојниот долг носи подобар финансиски ефект. Ако фирмата плаќа висока камата на кредит, намалувањето на задолжувањето може да создаде сигурна заштеда на идни каматни трошоци, но потребно е да се земат предвид договорните услови и евентуалните надоместоци.
Шестата проверка е инфлацијата. Пари што стојат без принос можат со текот на времето да изгубат дел од куповната моќ. Но тоа не значи дека целата готовина треба веднаш да се инвестира, бидејќи расположливите средства имаат важна улога во секојдневната финансиска стабилност.
Седмата препорака е да не се вложува целиот вишок во еден ризичен инструмент. Диверзификацијата и поделбата на средствата според роковите на користење можат да помогнат во управувањето со ризикот, но не гарантираат зачувување на капиталот.
Осмото правило е секоја одлука да биде документирана и усогласена со законскиот и сметководствениот третман. Сопственикот и одговорните лица треба да знаат зошто е направено вложувањето, кои се очекуваните резултати и под кои услови средствата можат повторно да бидат достапни.
Заклучок: Чувањето пари на сметка не е секогаш неефикасно, исто како што инвестирањето не е секогаш исплатливо. Најдобрата одлука произлегува од реалните обврски, потребната резерва, ризикот и економската оправданост.
