Кредитот може да биде корисен инструмент за развој на компанијата, но и значителна финансиска обврска. Претприемачите понекогаш се фокусираат на износот што банката е подготвена да го одобри, без доволно да анализираат дали деловната активност ќе создава средства за редовна отплата.
Првиот чекор е прецизно дефинирање на намената на кредитот. Постојат суштински разлики меѓу финансирање на залихи, набавка на машина, изградба на деловен објект и покривање на краткорочен недостиг од ликвидност. Рокот на кредитот треба да биде усогласен со економскиот ефект од вложувањето.
Второто правило е споредување на вкупниот трошок, а не само на номиналната каматна стапка. Провизиите, осигурувањето, обезбедувањето, условите за предвремена отплата и други договорни трошоци можат значително да влијаат врз конечната цена.
Третата проверка е реалниот капацитет за отплата. Добивката прикажана во финансиските извештаи не мора да биде еднаква на расположливата готовина. Ако дел од продажбата се наплатува по 90 дена, компанијата треба да провери дали сепак ќе може да ги плаќа месечните рати.
Практичен пример: Претпријатие зема кредит од 1.000.000 денари со годишна фиксна камата од шест проценти, рок од пет години и месечна ануитетна отплата. Месечната рата би била приближно 19.333 денари, без дополнителни трошоци. Компанијата треба да провери дали очекуваните парични текови можат да го покријат овој износ и во послаб деловен период.
Четвртата проверка е видот на каматната стапка. Ако кредитот има променлива камата, месечната обврска може да се зголеми во иднина. Важно е да се утврди референтната стапка, договорената маржа и колку често може да се менува пресметката.
Петтата препорака е внимателно разгледување на обезбедувањето. Хипотека на недвижност, залог на опрема, гаранција или лично обезбедување можат да имаат сериозни последици ако фирмата не ги исполнува обврските. Сопственикот треба да разбере кој имот е изложен на ризик.
Шестото правило е проверка на валутната изложеност. Компанија што заработува во денари, а има обврска индексирана или пресметана во странска валута, треба да го разгледа влијанието на можните курсни промени.
Седмата проверка е анализа на најнеповолното реалистично сценарио. Што ако продажбата се намали за 15 проценти, голем клиент доцни со плаќањето или цената на суровините се зголеми? Дали фирмата ќе може да го сервисира кредитот без да ги наруши основните активности?
Пред потпишување, корисно е понудата да ја разгледаат и сметководителот и, кај посложени договори, правен советник. Целта не е да се избегнува задолжување, туку неговиот трошок и ризик да бидат усогласени со реалната деловна потреба.
